in

Interview Typex deel 2: ‘Met dit boek wilde ik van Andy Warhol geen heilige maken’


In het tweede deel van het grote Typex-interview gaat de tekenaar en illustrator dieper in op zijn meesterwerk Andy. Dit lijvige boek werd eind vorig jaar opnieuw uitgebracht. Dit keer niet in een dik album maar in tien losse (!) comics. Typex legt uit waarom en deelt alles over de totstandkoming van Andy.

(openingsbeeld: Cyril Koopmeiners)

Lees hier het eerste deel van dit tweeluik-interview: ‘Op mijn 4e wist ik het al, ik word striptekenaar’

Wat sprak jou het meeste aan bij Warhol?

“Andy kwam van een heel arme achtergrond met niet aanwijsbare roots. Daarnaast was hij gay en ook nog eens heel raar in zijn denkwijze. Iemand die op geen enkele manier in het Amerikaanse systeem past maar het wel weet te maken als de grootste moderne kunstenaar ter wereld. Hij heeft altijd goed in de gaten gehad wat er nu en in de toekomst speelde en gaf daar zijn eigen draai aan. Van bekendheid tot commercie. Hij was een trendsetter. Andy heeft nu nog steeds een heel grote invloed op de tijd. Denk alleen maar aan de huidige selfie cultuur en alles vastleggen wat er gebeurt op sociale media. Je kan hier een rechte lijn trekken naar wat Warhol vroeger deed.”

Met 568 pagina’s is Andy een dik boek

“Andy Warhol is net als Rembrandt een lastig karakter. Het waren beide sociaal onhandige mensen. Dat is in het geval van Andy best bijzonder want die leefde enkel sociaal. De onhandigheid kwam naar voren in liefde, vriendschappen en contacten. Dat waren niet zijn sterke punten. Ik las een flinke stapel biografieën en wat opviel was dat er constant een negatief beeld over hem is geschetst. Andy zou een vervelende nare persoon zijn geweest. Dat ging er bij mij niet in. Met het boek wilde ik geen heilige van Andy maken, maar de lezers een handvat geven om zelf achter te komen wat hij of zij van hem vindt. Dat is best goed gelukt want iedereen heeft na het lezen een andere mening. De een ziet in Andy een vreselijke vent terwijl de ander juist te doen met hem heeft. Je leert Andy niet echt kennen als je niet weet hoe hij als kind was, zijn weg naar het sterfbed en wat daartussen gebeurde. Ik wilde alles vertellen en dat is de belangrijkste reden waarom dit zo’n dik boek is geworden.”

(tekst loopt door onder het beeld)

LEES OOK: 10 strips die je helpen de Marvel-films en -series nog beter te begrijpen

Heb je tijdens je onderzoek voorafgaand aan het boek gesproken met mensen die Warhol hebben gekend?

“Die groep dunt natuurlijk ieder jaar verder uit, toch sprak ik er een aantal in zowel Pittsburgh als New York. Ik sprak met de uitbater van het legendarische New Yorkse cafe Serendipity 3. Hij kende Andy vanaf de jaren vijftig tot zijn dood. Ook had ik gesprekken met de neef van Warhol. Het bijzondere was dat ze beiden uit eerste hand een ander beeld hebben geschetst. Volgens de uitbater was Andy soms een echte hork en een krent. Het neefje, dat voor hem werkte in de jaren tachtig, had louter goede verhalen over ‘uncle Andy’. Ik vroeg hem hoe hij dacht over alle negatieve meningen over Andy. Hij stond op en riep met tranen in zijn ogen ‘my uncle Andy is a good man’. Deze mensen hebben die verandering naar de horkerige kunstenaar nooit gezien. Voor hen was en bleef Andy de leukste en liefste oom ter wereld.”

Is het door de verschillende persoonlijke meningen niet heel moeilijk om een 100 procent op waarheid beruste biografie te maken?

“De figuren die ik heb gemaakt met zowel Andy en Rembrandt zijn creaties van mij naar aanleiding van wat ik heb gelezen en onderzocht. Het is als bij een acteur die een bestaand personage speelt. Die denkt niet dat hij zelf de figuur is maar probeert een nieuw karakter neer te zetten op basis van indrukken en eigen ervaringen. De figuur die ik gemaakt in het boek heeft al mijn empathie en liefde gekregen.”

Muziek speelde een belangrijke rol in het leven van Warhol, hoe heb jij dat in de pagina’s verwerkt?

“Voor mij staat The Velvet Underground aan de basis van alle muziek die daarna is verschenen. Dit was een extra motivatie om dit boek te maken. The Velvets spelen een centrale rol in het leven Andy. Dat is ook het grootste verschil met Rembrandt. Ik miste muziek en persoonlijke herkenning want dat was niet mijn tijd. Bij Andy kon ik alles gebruiken en aanpakken wat ik zelf tof vond. Zo zit er bijvoorbeeld een hele korte scene met underground tekenaar Robert Crumb in. Ik kan je vertellen die twee hebben elkaar nooit in het echt ontmoet. Voor die tijd was Robert zo representatief dat het gewoon moest. David Bowie komt ook voor in het verhaal. Hij en Andy hebben elkaar een keer ontmoet. In The Factory gaat Bowie pantomimen en Andy vindt het vreselijk. De zanger is enorme fan en de kunstenaar heeft nog nooit van hem gehoord. Ze begrijpen elkaar niet. Als David Bowie doorbreekt heeft Andy erge spijt dat hij hem niet beter heeft leren kennen. Er ontstaat een omgekeerde wereld en Warhol probeert bij ieder concert op de gastenlijst binnen te komen.”

(tekst loopt door onder het beeld)

Ieder hoofdstuk in Andy ziet er anders uit, waarom koos je voor deze explosie van stijlen?

“Mijn eerste invloeden kreeg ik via de Mad. Als daar een horrorfilm werd geparodieerd dan was dat een andere stijl dan de rest van de strips. Voor mij is dat normaal. Ik werkte heel lang voor OOR en daar maakte ik ieder nummer een illustratie voor de plaat van de week. De ene keer was dat Lady Gaga en de andere keer Nick Cave. Die kan je niet in dezelfde stijl tekenen. Dat was ook mijn insteek bij de verschillende levensfases van Andy.”

Als striplezer is het daardoor een uitdaging om het boek in een ruk uit lezen.

“Ik heb de lezer over- of misschien wel onderschat. Op de achterkant van het boek stond namelijk een soort van gebruiksaanwijzing: een hoofdstuk per keer. Dat doet natuurlijk niemand. Het oorspronkelijke idee was om losse comics te maken in plaats van een groot boek. De uitgever liet mij destijds weten dat ze dat niet zagen zitten. 10 losse boekjes zouden niet verkopen. Die tijd was volgens hun voorbij.”

Toch heb je het voor elkaar gekregen om het leven van Andy in tien losse comics te presenteren.

“Als ik strips maak dan wil ik graag dat die voor iedereen betaalbaar zijn en tegelijkertijd een echt bezit zijn. Een lijvige uitgave als Andy met bijvoorbeeld de zilveren zijkant is eigenlijk veel te goedkoop geprijsd voor het bijzondere drukwerk. Het is dan enkel dekkend als het boek in een grote oplage gedrukt kan worden. Net als Rembrandt verscheen Andy ook in 15 verschillende landen. Het enige nadeel is dat als je er meer wil drukken je moet wachten op andere landen. In Nederland was er al snel vraag naar een tweede druk en de uitgever Scratch wilde niet wachten op de andere landen. Ik kreeg de vraag of het misschien mogelijk zou zijn zonder de zilveren zijkanten. Dat wilde ik niet. Ik opperde mijn eerste idee van losse nummers op ander papier en met wat bonusmateriaal. Het mooie met de losse nummers is dat je als lezer helemaal kan opgaan in de tijdsperiode. Andy was zich heel bewust van tijd. In de jaren tachtig dacht hij anders dan in de jaren zestig. In Nederland is er de ondertitel De Vele Levens Van Andy. Ieder deel is ook een ander leven, met andere mensen, andere plaatsen en een andere Andy.”

Op welk deel ben je het meest trots?

“Deel vier met het verhaal van Andy en Edie heeft me de meeste moeite gekost om te maken. De ellende en vreugde van dat deel zorgen voor grote uitschieters in emoties. Er zijn een aantal momenten die zeer goed gelukt zijn en waar ik erg tevreden over ben.”

Lees ook: Burgerslachtoffers en bloed in Amazon’s superhelden- serie ‘Invincible’

(tekst loopt door onder het beeld)

Waarom werk je bij iedere strip met vormgevers?

“Ik ben striptekenaar en geen vormgever. Natuurlijk heb ik daar ideeën over, maar die wil ik niet zelf uitvoeren. Daar moet je een prof voor hebben. Bij de losse delen van Andy werkte ik samen met Piet Schreuders en Fake Booij. We hebben bij iedere uitgave een brainstorm gehad. Het is dan heerlijk als zij met iets anders kwamen dan ik ooit had kunnen bedenken. Veel striptekenaars zien het belang hiervan niet in. De insteek daar is vaak ‘ik letter al zelf dus kan ik alles ook wel even op een pagina plempen. Dat scheelt weer wat geld.’ Jammer genoeg denken veel uitgevers er ook zo over.”

Hoe gaat die samenwerking?

“Ieder deel ging over tijd en had ik er een bepaalde stijl bij voor ogen. Bij deel vier was dat bijvoorbeeld Romance Comics. Ik liet Piet en Fake een stapel comics zien en ook zij kwamen met voorbeelden. We begonnen vaak met de omslag en door te praten over bijvoorbeeld font, kleurgebruik en close-ups kwam dat tot het beste resultaat. Natuurlijk waren er ook discussies. Ik kan mij nog herinneren dat we het niet eens waren over de paginanummering. Ieder deel heeft namelijk een nummering specifiek geënt op die tijd. Ik denk dat dit niet veel lezers is opgevallen.”

Hoe lang ben je bezig geweest met Andy?

“Vijf jaar heb ik hard gewerkt aan het boek, omdat het materiaal er al was en genoeg keuze in bonusmateriaal gingen de losse delen beduidend sneller.”

(tekst loopt door onder het beeld)

Was na een half decennium afscheid nemen moeilijk?

“Zo zie ik het niet. Van een kind ben je ook niet af als hij of zij naar de Middelbare School gaat. Boeken als dit gaan nooit helemaal weg. Zo werd Rembrandt in 2019 in Duitsland uitgebracht. Dat gebeurde naar aanleiding van het succes van Andy. Dan spreek je met mensen die een andere kijk hebben op wat je jaren geleden gemaakt hebt. Je neemt dus nooit afscheid, maar wel een beetje afstand en dat is fijn. Een slechte eigenschap is dat als een boek net klaar is ik enkel de fouten zie. Na vijf jaar Andy ben ik met mijn lief op vakantie naar Amerika gegaan. Bij terugkomst ontving ik een bericht van Scratch dat het boek er was. Ik ben op de fiets gesprongen en kreeg het eerste exemplaar in mijn handen gedrukt. Op de eerste pagina riep ik al dit is niet goed gegaan, dit had ik beter moeten doen. Ik veins op dat soort momenten extatische blijdschap, maar zie enkel de fouten.”

Waar komt de naam Typex eigenlijk vandaan?

“Ik kan je garanderen dat die niet uit de lucht is komen vallen. Het ligt in mijn aard om altijd en eeuwig alles wat ik doe te verbeteren en over te doen. Voor het boek waar ik nu aan werk heb ik alle tekeningen die ik in een half jaar had gemaakt allemaal overgedaan.”

Wat kunnen we in de toekomst van je verwachten?

“Onlangs is er een klein boekje verschenen over de belevenissen van m’n moeder en mij tijdens Corona bij Nijgh en van Ditmar met als titel JE MOEDER! Dit is een bundeling van strips die vorig jaar in de Volkskrant stonden. Ik heb een korte strip gemaakt voor het initiatief De Vleesvrije Stad, dat komt deze lente uit. Later in het jaar maak ik een biografisch stripboek over de Duitse filosoof Moses Mendelsohn voor het joods historisch museum in Berlijn. Ondertussen werk ik stug door aan m’n eigen grote project Judy en als corona het toelaat heb ik in juni een grote Andy Expo in Parijs.”

Lees ook: Weekly Comics: zo kun je veel geld verdienen met Amerikaanse strips


What do you think?

Written by admin

Comments

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Loading…

0

Google lanceert Stack; een coole documentscanner

Een ‘Game of Thrones’ prequel komt naar Broadway